Grzyby funkcjonalne, takie jak soplówka jeżowata (ang. Lion’s Mane) czy twardnik japoński (shiitake), zyskują coraz większą popularność wśród osób, które chcą wspierać zdrowie mózgu, odporność i ogólne samopoczucie. Są one cenione nie tylko za walory smakowe, ale przede wszystkim za właściwości zdrowotne, potwierdzone w licznych badaniach naukowych.
Soplówka jeżowata – wsparcie mózgu i nastroju
Soplówka jeżowata to grzyb o charakterystycznym wyglądzie przypominającym lwią grzywę. Od wieków stosowana jest w medycynie chińskiej i japońskiej, gdzie ceni się ją za wspieranie pamięci i koncentracji.
Soplówka jeżowata stymuluje produkcję czynników wzrostu nerwów (ang. nerve growth factor, NGF) oraz czynników neurotroficznych pochodzących z mózgu (ang. brain-derived neurotrophic factor, BDNF), co wspiera regenerację i zdrowie komórek nerwowych oraz poprawia neuroplastyczność, czyli zdolność mózgu do tworzenia nowych połączeń.
Badania kliniczne wykazały, że u osób z łagodnymi zaburzeniami pamięci stosowanie soplówki przez kilka miesięcy poprawiało wyniki testów pamięci i koncentracji. Dodatkowo, u kobiet po menopauzie stosowanie sproszkowanego owocnika soplówki wiązało się ze zmniejszeniem objawów depresji i lęku oraz poprawą jakości snu.
Soplówka jeżowata jest szczególnie polecana osobom, które chcą wzmocnić funkcje poznawcze, poprawić nastrój i zmniejszyć napięcie emocjonalne. Sprawdzi się w okresach dużego obciążenia intelektualnego, np. podczas intensywnej pracy, nauki czy egzaminów, a także w przypadku problemów ze snem lub gdy potrzebujemy wsparcia psychicznego.
Shiitake – naturalna tarcza odpornościowa
Shiitake, czyli twardnik japoński, jest grzybem znanym z kuchni azjatyckiej, ale również cenionym w medycynie naturalnej. Jego głównym składnikiem aktywnym jest lentinan – polisacharyd, który stymuluje komórki układu odpornościowego, takie jak makrofagi, komórki natural killer (NK) oraz limfocyty T, zwiększając ochronę organizmu przed patogenami, m.in. wirusami i bakteriami. Badania kliniczne potwierdziły, że regularne spożywanie shiitake poprawia odporność organizmu, w tym odporność jelitową oraz aktywność komórek NK.
Polisacharydy zawarte w shiitake działają także jako prebiotyki, czyli substancje, które wspierają rozwój korzystnych bakterii jelitowych. Wzrost tych bakterii prowadzi do produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które odgrywają istotną rolę w utrzymaniu dobrej kondycji jelit oraz prawidłowej odpowiedzi immunologicznej.
Shiitake wykazuje także właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne, chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym oraz zmniejszając poziom markerów stanu zapalnego, takich jak białko C-reaktywne. Działanie to może wspierać organizm w okresach wzmożonego stresu, rekonwalescencji po chorobach lub w czasie sezonu infekcyjnego, kiedy prawidłowa odporność jest szczególnie istotna.
Kierunki rozwoju – mykobiotyki
Nowym trendem w suplementacji funkcjonalnej są mykobiotyki, czyli suplementy diety łączące precyzyjnie dobrane szczepy probiotyczne z ekstraktami grzybów leczniczych. Tego typu preparaty nie działają wyłącznie w jelitach – mogą modulować odpowiedź immunologiczną, wspierać funkcje mózgu i regulować homeostazę całego organizmu. Skuteczność mykobiotyku zależy od dobranych szczepów probiotycznych oraz rodzaju zastosowanych grzybów funkcjonalnych, co otwiera drogę do personalizowanych preparatów wspierających różne funkcje organizmu.
Bibliografia
- Contato, A.G.; Conte-Junior, C.A. Lion’s Mane Mushroom (Hericium erinaceus): A Neuroprotective Fungus with Antioxidant, Anti-Inflammatory, and Antimicrobial Potential—A Narrative Review. Nutrients 2025, 17, 1307, doi:10.3390/nu17081307.
- Liuzzi, G.M.; Petraglia, T.; Latronico, T.; Crescenzi, A.; Rossano, R. Antioxidant Compounds from Edible Mushrooms as Potential Candidates for Treating Age-Related Neurodegenerative Diseases. Nutrients 2023, 15, 1913, doi:10.3390/nu15081913.
- Nagano, M.; Shimizu, K.; Kondo, R.; Hayashi, C.; Sato, D.; Kitagawa, K.; Ohnuki, K. Reduction of Depression and Anxiety by 4 Weeks Hericium erinaceus Intake. Biomed Res 2010, 31, 231–237, doi:10.2220/biomedres.31.231.
- Mori, K.; Inatomi, S.; Ouchi, K.; Azumi, Y.; Tuchida, T. Improving Effects of the Mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on Mild Cognitive Impairment: A Double-Blind Placebo-Controlled Clinical Trial. Phytother Res 2009, 23, 367–372, doi:10.1002/ptr.2634.
- Bugajewski, M.; Angerhoefer, N.; Pączek, L.; Kaleta, B. Lentinula Edodes as a Source of Bioactive Compounds with Therapeutical Potential in Intestinal Inflammation and Colorectal Cancer. International Journal of Molecular Sciences 2025, 26, 3320, doi:10.3390/ijms26073320.
- Dai, X.; Stanilka, J.M.; Rowe, C.A.; Esteves, E.A.; Nieves, C.; Spaiser, S.J.; Christman, M.C.; Langkamp-Henken, B.; Percival, S.S. Consuming Lentinula Edodes (Shiitake) Mushrooms Daily Improves Human Immunity: A Randomized Dietary Intervention in Healthy Young Adults. J Am Coll Nutr 2015, 34, 478–487, doi:10.1080/07315724.2014.950391.
- Okamura, H.; Anno, N.; Tsuda, A.; Inokuchi, T.; Uchimura, N.; Inanaga, K. The Effects of Hericium erinaceus (Amyloban® 3399) on Sleep Quality and Subjective Well-Being among Female Undergraduate Students: A Pilot Study. Personalized Medicine Universe 2015, 4, 76–78, doi:10.1016/j.pmu.2015.03.006.
- Giese, S.; Sabell, G.R.; Coussons-Read, M. Impact of Ingestion of Rice Bran and Shitake Mushroom Extract on Lymphocyte Function and Cytokine Production in Healthy Rats. J Diet Suppl 2008, 5, 47–61, doi:10.1080/19390210802329196.
